Tahran, enerji güvenliğini artırmayı ve bölgesel iş birliğini güçlendirmeyi amaçlayan stratejik bir hamleyle, komşuları Irak ve Pakistan ile petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) kendi toprakları ve Hürmüz Boğazı üzerinden taşınmasına yönelik önemli anlaşmalar imzaladı.
İran Petrol Bakanlığı tarafından duyurulan anlaşmalar, Tahran’ın Batı yaptırımları ve artan jeopolitik gerilimlerin ortasında kendisini kilit bir bölgesel enerji merkezi olarak konumlandırma çabalarını yansıtıyor.
Irak ile yapılan anlaşma, ham petrolün Irak’tan İran rafinerilerine taşınmasını öngörüyor; karşılığında ise İran, Irak’ın güney limanlarına eş değer miktarda petrol teslim edecek. Bu “takas” düzenlemesinin lojistik maliyetleri düşürmesi ve her iki ülkenin de rafinaj kapasitelerini daha verimli kullanmasına olanak sağlaması bekleniyor.
Ayrıca anlaşma, Irak petrolünün İran üzerinden küresel pazarlara sevkiyatı için bir transit rotası oluşturulmasını da içeriyor. Bu hamle, Bağdat’a petrol ihracat yollarını çeşitlendirme imkanı sunarak, özellikle Türkiye üzerinden geçen kuzey boru hattındaki aksamalar veya Basra Körfezi’ndeki olası tıkanıklıklar sırasında kritik bir alternatif sağlıyor.
Pakistan ile yapılan anlaşma ise esas olarak doğal gaz ve LNG tedarikine odaklanıyor. Yıllardır süregelen gecikmeler ve diplomatik baskıların ardından İslamabad, enerji açığını kapatmak için İran ile olan enerji bağlarını yeniden canlandırmaya kararlı görünüyor.
Anlaşma, İran’ın Pakistan’a doğal gaz sevkiyatını kolaylaştıracak altyapı projelerini hızlandırmayı hedefliyor. Bu durum, Pakistan’ın artan enerji talebini karşılamak ve yerel sanayisini desteklemek için hayati önem taşıyor.
Her iki anlaşma da dünyanın en önemli petrol sevkiyat noktası olan Hürmüz Boğazı’nın stratejik önemini vurguluyor. Bu anlaşmalar aracılığıyla İran, komşu ülkelerin enerji rotalarını kendi topraklarına bağlayarak bölgedeki etkisini pekiştirmeyi amaçlıyor.
Analistler, bu hamlelerin bölge ülkeleri arasındaki ekonomik bağımlılığı artırabileceğini ve potansiyel olarak bölgedeki siyasi gerilimleri yumuşatabileceğini belirtiyor. Ancak, ABD’nin İran’a yönelik devam eden yaptırımları, bu projelerin tam ölçekli uygulanması ve uluslararası finansman bulunması konusunda önemli bir engel teşkil etmeye devam ediyor.
Bu iş birliği, Orta Doğu ve Güney Asya’daki enerji haritasını yeniden şekillendirme potansiyeline sahip olup, Irak ve Pakistan gibi enerjiye aç ekonomiler için yeni nefes boruları açabilir.
Kaynak: Reuters
